Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի բառարանագրության բաժնի գիտաշխատող, բաժնի վարիչի պարտականությունները կատարող
Տարեթիվ, ամսաթիվ, ծննդավայր
1975 թ., 14 մայիսի, Գեղարքունիքի մարզ, գ. Ծաղկաշեն:
Կրթություն
-
1981-1990 թթ․՝ Ծաղկաշենի իննամյա, 1991-1992 թթ․՝ Գավառի հ․8 միջնակարգ դպրոցներ։
-
1993-1998 թթ.՝ Գավառի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի և գրականության բաժին:
-
2000-2005 թթ.՝ ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի հայցորդ:
Գիտական աստիճան
2009 թ․—Ատենախոսության պաշտպանություն՝ «Հովհաննես Օձնեցու երկերի լեզուն» թեմայով, բանասիրական գիտությունների թեկնածու:
Գիտական կոչում
2015 թ․— Դոցենտի գիտական կոչում՝ «Լեզվաբանություն» մասնագիտացմամբ։
Աշխատանքային գործունեություն
Գիտական
2026 թ. հունվարից՝ ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան ԼԻ բառարանագրության բաժնի գիտաշխատող, բաժնի վարիչի պարտականությունները կատարող
2019 թ․հոկտեմբերից 2026 թ. հունվար՝ ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան ԼԻ արդի հայերենի բաժնի ավագ գիտաշխատող։
Մանկավարժական
2015 թ. հոկտեմբերից առ այսօր Խաչատուր Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ մայրենիի և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի դոցենտ:
2013 – 2015թթ. Խաչատուր Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ մայրենիի և նրա դասավանդման մեթոդիկայի ամբիոնի ասիստենտ:
2009-2010 թթ․ Երևանի <<Ինտերլինգվա>> լեզվաբանական համալսարանի հայոց լեզվի ամբիոնի դասախոս:
2007- 2013 թթ. Խաչատու Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ հայոց լեզվի և տարրական ուսուցման մեթոդիկայի ամբիոնի դասախոս:
2005 թ․ից Գավառի պետական համալսարանի հայոց լեզվի և գրականության ամբիոնի դասախոս:
1998-2005 թթ. Գավառի պետական համալսարանի հայոց լեզվի ամբիոնի լաբորանտ և ստաժավորվող դասախոս:
Այլ տվյալներ
Վերապատրաստումներ
2019 նոյեմբեր, Մասնագիտական վերապատրաստման դասընթաց, Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ, Երևան:
2015 դեկտեմբեր, Եվրոպական հանձնաժողովի մարդասիրական օգնության և քաղաքացիական պաշտպանության հարցերով գլխավոր վարչության կողմից ֆինանսավորվող և ՄԱԿ –ի մանկական հիմնադրամի կողմից իրականացվող ˂˂ԱՌՆ-ն մանկավարժական ուսումնական պլանում ամրապնդելու˃˃ վերապատրաստում, UNICEF, ՀՊՄՀ, Երևան:
2013 հոկտեմբեր-դեկտեմբեր, ԿԱՊԿՈՒ ուսանողների դասավանդման վերաբերյալ դասընթաց, Խ. Աբովյանի անվան ՀՊՄՀ, Երևան:
2011 հոկտեմբեր, Մանկավարժական վերապատրաստման դասընթաց, ԳՊՀ, Գավառ:
2007 մարտ-մայիս, Դասախոսների վերապատրաստման դասընթաց, ԵՊՀ, Երևան:
2003 մայիս-հունիս, Բրիտանական շրջանավարտների միություն, Գավառ:
Անդամակցություն
ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվ. ԼԻ, ԳՊՀ գիտական խորհուրդների անդամ:
Անձնական տվյալներ
Ամուսնացած է, ունի 1 որդի:
Հեռախոս` 093 (99) 730 736
ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ
Մենագրություն, ձեռնարկ, էլ. գիրք
-
-
Բառակազմական համառոտ ուղեցույց-բառարան, «Նաիրի» հրատ., Ե․, 2015, 71 էջ:
-
1․ Նոր բառեր և իմաստային կիրառություններ Հովհաննես Օձնեցու երկերում, Գիտական հոդվածների ժողովածու, ԳՊՀ, Գավառ, 2000, հ. 4, էջ 112-118:
2. Հովհաննես Օձնեցու երկերում գործածված և «Նոր բառգիրք հայկազեան լեզուի» աշխատության մեջ չվկայված բառեր, «Պատմաբանասիրական հանդես», Ե․, 2003, հ. 3, էջ 111-123:
3․ Կրոնաեկեղեցական և իմաստասիրական տերմինների կիրառությունը Հովհաննես Օձնեցու երկերում, «Լեզու և լեզվաբանություն», Ե․, 2005, հ. 1, էջ 82-89:
4․ Հովհաննես Օձնեցու երկերի բառապաշարը, Գիտական հոդվածների ժողովածու, ԳՊՀ, Ե․, 2008, հ. 10, էջ 284-294:
5․Քերականական մի քանի առանձնահատկություններ Հովհաննես Օձնեցու երկերի լեզվում, Պրոֆ. Ա. Տեր-Գրիգորյանի ծննդյան 80-ամյակին նվիրված գիտաժողովի նյութեր, ՀՊՄՀ, Ե․, 2009, էջ 82-92:
6․Նոր բառեր Հովհաննես Օձնեցու նորահայտ տոնացուցային երկում, ‹‹Պատմաբանասիրական հանդես››, 1, Ե․, 2010, 174-183 :
7․Գրաբարի ոճական մի քանի առանձնահատկությունների արտահայտությունը Հովհաննես Օձնեցու երկերում, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Ե․, 2011, էջ 388-391:
8․ Գրական արևելահայերենի կարող եմ հարադրության ձևաբանական արժեքի հարցը, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» հանրապետական գիտական նստաշրջանի զեկուցումներ, Ե․, 2012, էջ 225-234:
9․ Նորակազմ գոյականների գործածությունը և նրանց բառակազմական կաղապարները Հովհաննես Օձնեցու երկերում, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Ե․, 2012, էջ 373-385:
10․ Հայկական ժողովրդական հանելուկների լեզվաոճական քննություն, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1, Ե․, 2014, էջ 108-113:
11․Պատկերավորման միջոցները հայկական ժողովրդական հանելուկներում, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» միջազգային գիտաժողովի զեկուցումներ, Ե․, 2014, էջ 147-152:
12․Դարձվածքի ըմբռնումը և նրա ուսուցումն իբրև կրտսեր դպրոցականի աշխարհայացքի ընդլայնման և բառապաշարի հարստացման կարևոր գործոն, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Ե, 2014, էջ 538-546:
13․Բառակազմության տեղը 5-15-րդ դդ․ հայերենի քերականական աշխատություններում, ԳՊՀ գիտական հոդվածների ժողովածու, Ե․, 2016, էջ 459-464։
14․Հայերենի համաձայնել և համաձայնվել բայերի իմաստային տարբերակման հարցի շուրջ, <<Ջահուկյանական ընթերցումներ>> գիտական հոդվածների ժողովածու, Ե․, 2016, 165-171։
15․Հոդակապի արժեքը ժամանակակից հայերենի ածանցավոր բառերում, Գիտական հոդվածների ժողովածու (նվիրված Հր․ Աճառյանի ծննդյան 140-ամյակին ), Ե․, 2016, էջ 258-269:
16.Մերոնք և ձերոնք բառերի խոսքիմասային արժեքի հարցը գրական արևելահայերենում, «Լեզու և լեզվաբանություն» 1, Ե․, 2018, էջ 58-67։
17.Ազգակցական կապ ցույց տվող բառերը հայերենում (համահեղինակ՝ Ա. Գրիգորյան), 5, ISSN 1829-4480, 437-447, Գավառ, 2018:
18.Հավաքականություն և հոգնակիություն ցույց տվող -ենք, -անք, -ոնք, -ունք ձևույթների գնահատումը հայերենի քերականական աշխատություններում, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» գիտական հոդվածների ժողովածու, ՀՀ ԳԱԱ ԼԻ, Ե․, 2018, 147-152։
19. Նոյան և նոյյան բառերի կազմությունը և կիրառությունը հայերենում, Գիտական հոդվածների ժողովածու, ԳՊՀ, Ե․, 2019, 275-281:
20. Կիսել և կիսվել բայերի իմաստային դրսևորումները հայերենում, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» գիտական հոդվածների ժողովածու, ՀՀ ԳԱԱ ԼԻ, ISBN 978-5-8080-1395-7, «Գիտություն» հրատ․, Ե․, 2019, էջ 152-161։
21.Լեզվի պատկերավորման միջոցները Գ․ Բաղդիշյանի «Մուսալեռցի պապս» խոհագրության մեջ, Գիտական հոդվածների ժողովածու՝ նվիրված Ղ․ Ալիշանի ծննդյան 200-ամյակին, ԳՊՀ, մաս 1, 2020, էջ 244-251:
22․Բառակազմության հարցերի քննությունը Ա․ Այտընյանի «Քննական քերականութիւն աշխարհաբար կամ արդի հայերէն լեզուի» աշխատության մեջ, Գիտական հոդվածների ժողովածու՝ նվիրված Ղ․ Ալիշանի ծննդյան 200-ամյակին, ԳՊՀ, մաս 2, 2020, էջ 210-221:
23.Տնօրենություն և տնօրինություն բառերի գործածությունը հայերենում, Ջահուկյանական ընթերցումներ» հանդես, DOI: 10.54412/2738277X-2021.1-901(16), Ե․, 2021, էջ 89-100։
24.Բառակազմության հարցերի քննությունը Ստեփանոս Պալասանյանի աշխատություններում, Գավառի պետական համալսարանի գիտական հոդվածների ժողովածու, ISSN 1829-4480, հ․ 11, էջ 272-285։
25.Բայի եղանակաժամանակային ձևերի գործածությունը Հովհաննես Օձնեցու երկերում, Հայերենագիտական առցանց գիտաժողովի նյութեր (էլ․ հրապ․), ՀՀ ԳԱԱ ԼԻ, ISBN 978-9939-9277-2-5, Ե․, 2021, էջ 122-135։
26․Ածանցման հարցերի քննությունը Մանուկ Աբեղյանի աշխատություններում, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» հանդես, հ․ 1-2 (17-18), ISSN 2738-277X, ԳԱԱ ԼԻ հրատ․, Ե․, 2022, էջ 130-145:
27․ Բաղադրյալ բառերի դասակարգումը Մանուկ Աբեղյանի աշխատություններում, ՀՏԴ 81, 10.56246/18294480-2023.14-19, Գիտական հոդվածների ժողովածու, Ե․, 2023, 14, 249-268։
28․Բառակազմության հարցերի քննությունը Գուրգեն Սևակի աշխատություններում, «Ջահուկյանական ընթերցումներ» հանդես, 1(19), DOI:10.54412/2738277X-2023.1.19-50, ԳԱԱ ԼԻ, Ե․, 2023, էջ 50-69 ։
29․Հինհայերենյան լեզվական իրողությունների ուսումնասիրման նշանակությունը բուհի տարրական մանկավարժություն և մեթոդիկա բաժնում, Խ․ Աբովյանի անվ․ ՀՊՄՀ 100-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողովի նյութեր՝ «Բարձրագույն մանկավարժական կրթության հիմնախնդիրները և զարգացման հեռանկարները» խորագրով, ISBN 978-99941-69-80-1, Ե․, 2023, էջ 993-1000։
30․Նախադասության ուսումնասիրման դերը կրտսեր դպրոցականների խոսքի զարգացման գործում (համահեղինակ՝ Ավետիսյան Ե.), Գիտական հոդվածների ժողովածու, ԳՊՀ, 15, ISSN 1829-4480, DOI:10.56246/18294480-2023.15-27, 2023, 321-322։
31․Բառակազմության ուսումնասիրումը՝ որպես կրտսեր դպրոցականների բառապաշարի հարստացման միջոց, Գիտական հոդվածների ժողովածու, ԳՊՀ, 15, ISSN 1829-4480, DOI:10.56246/18294480-2023.15-28, 2023, 333-344: (Համահեղինակ՝ Իգնաթևոսյան Ն)։
32.Բառակազմության տեսական հարցերի քննությունը Գրիգոր Ղափանցյանի աշխատություններում, «Հայոց լեզվի ուսումնասիրման և ուսուցման խնդիրներ» միջազգային գիտաժողովի նյութեր, ՀՀ ԳԱԱ ԼԻ, ISBN 978-9939-970-04-2, Ե., 21 փետրվարի, 2024, էջ 110-121։
33.Բառակազմության ուսումնասիրումը երկրորդ դասարանում, «Հետազոտահեն կրթության արդի մարտահրավերներն ու խնդիրները» միջազգային գիտաժողովի նյութեր (համահեղինակ՝ Ավետիսյան Ա․), ՀՀ ԳԱԱ Գիտակրթական միջազգային կենտրոն, ISBN 978-9939-1-1866-6, Ե․, 31 մայիսի, 2024, էջ 81-90։
34․Նոր բառերի թարգմանական (հայերեն-ռուսերեն-անգլերեն) առցանց բառարանի ստեղծում․անհրաժեշտությունն ու խնդիրները, «Բանբեր Հայաստանի գրադարանների» հանդես, հ․ 2, EBSCO, DOI` 10.52027/18294685, 162-166, Ե․, 2024։
35.Բառակազմության տեսական և մանկավարժական հարցերի քննությունը Արարատ Ղարիբյանի աշխատություններում, «Լեզու և լեզվաբանություն» հանդես, հ. 1 (32), ISSN 1829-0183, DOI: 10.57236/1829-0183-2025.1(32)-36 , ԳԱԱ ԼԻ, Ե., 2025, էջ 36-50:
36.Բառակազմության տեսական հարցերի քննությունը Սերգեյ Աբրահամյանի աշխատություններում, Ս. Աբրահամյանի 100-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու, ԳԱԱ ԼԻ, Խ. Աբովյանի անվ. ՀՊՄՀ, Ե., 2025, էջ 226-238:
37.Դիտարկումներ լրատվամիջոցներում հայերենի գործածության վերաբերյալ, Մայրենիի օրվան նվիրված միջոցառման նյութեր, ISBN 978-9939-970-14-1, ԳԱԱ ԼԻ, Ե., 21 փետրվարի, 2025, ISBN 978-9939-970-14-1, էջ 54-59:
38. Բառապաշարի լեզվաոճական առանձնահատկությունները Գուրգեն Մահարու «Ծաղկած փշալարեր» վիպակում (համահեղինակ՝ Ղալակչյան Ռ.), ԳՊՀ ամենամյա՝ 28-րդ գիտաժողով, ISSN 1829-4480, Գավառ, 2025 թ. մայիսի 3-4, էջ 299-309:
39. Բառակազմության տեսական հարցերի քննությունը Մ. Աբեղյանի և Հր. Աճառյանի աշխատություններում, Բանբեր Երևանի համալսարանի, հտ. 5, հ. 1 (6), «Աբեղյանական ընթերցումներ» միջազգային գիտաժողովի նյութեր՝ նվիրված ակադեմիկոս Մանուկ Աբեղյանի ծննդյան 160-ամյակին (5 նոյեմբերի, 2025)
, https://doi.org/10.46991/BYSU.B/2026.SP1.115,
էջ 115-127:
-
), SCIENTIFIC CULTURE//H. Khachatryan1, Sh. Minasyan2, N. Simonyan3, H. Sukiasyan4, V. Nersisyan5, R. Movsisyan6, L. Ghamoyan7, H. Marashlyan8, N. Khachatryan9, H. Ghazaryan10, A. Abajyan∗11, M. Kumunts12, Vol. 12, No. 2.1, (2026), pp. 4485-4500, www.sci-cult.com//DOI: 10.5281/zenodo.19010676/ file:///C:/Users/varsi/Downloads/344.SC-2967-OJS%20Ready%20final%201.pdf
Խմբագրական աշխատանք
Հայոց լեզու. 9-րդ դասարանի հարցարաններ (խմբագիր, հեղինակներ՝ Ռ․ Խարազյան, Ա․ Բալայան) ISBN 978-9939-881-14-0, Ե․, «Հաշ ընդ հաշ փրինթ» հրատ., 2019, 127 էջ ։
Գրքի գրախոսություն
1․Ս․ Խաչատրյանի «Ածականի բառաքերականական կարգերի ուսուցումը միջին դպրոցում» մենագրության, ISBN 978-9939-878-03-4, Երևան, «Մեկնարկ» հրատ․, 2017, 163 էջ։
2․Ն․Հովհաննիսյան, «Նույնանիշների՝ XVIII դարից ավանդված ձեռագիր բառարանների քննություն» մենագրության, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ ԼԻ հրատ․, 2022, 263 էջ։
3. Վ. Համբարձումյան, «Ակնարկներ գրական հայերենի պատմության», Երևան, 2026, 485 էջ: