Հայոց լեզվի պատմության բաժին

       Գիտությունների ակադեմիայի գիտական հիմնարկների կառուցվածքը հաստատվել է ՀՍՍՌ ժողկոմսովետի 1943թ. նոյեմբերի 25-ի 738 որոշման համաձայն: Ըստ այդմ՝ լեզվի ինստիտուտն ուներ երեք բաժին՝ հայոց լեզվի պատմության և բարբառագիտության սեկտոր, բառարանագրության սեկտոր,  Ն.Յա.Մառի կաբինետ::

        Հայոց լեզվի պատմության բաժինը ղեկավարել են անվանի գիտնականներ Ս. Ղազար­յանը, Վ. Առա­քել­յանը, Լ. Հովհաննիսյանը, Լ. Հովսեփյանը, Վ. Համբար­ձումյանը,  2013 թվականից՝  Գ. Մխիթարյանը:

        Հայոց լեզվի պատմության ուսումնասիրությունը թեպետ անցել է որոշակի ուղի և ունեցել է ակնհայտ ձեռքբերումներ, սակայն դեռևս կան բազմաթիվ խնդիրներ, որոնց լուծումը հայերենագիտության զարգացման ներկայիս փուլում խիստ արդիական է: Շարունակվում են աշխատանքներն այդ խնդիրների լուծման ուղղությամբ: Այսպես՝
ա /բառաքննական դիտարկումները, հնդեվրոպական ծագման հայերեն բառերի ստուգաբանությունները որոշ չափով լրացնում են հայերենի բնիկ բառապաշարի բառիմաստային կամ թեմատիկ խմբերը՝ կապված որևէ բնագավառի հետ:
 բ/ Բառապաշարի ուսումնասիրության յուրահատուկ խթան են XVIIIդ. նույնանիշների ձեռագիր բառարանների ուսումնասիրությունը (փոխառյալ, նորակազմ և բարբառային բառերի քննություն), միջ­­նադարյան հայ հոգևոր երգարվեստում գործառող երա­ժշտական տերմինների բառարանի կազմումը, XIIդ. բժշկարանների և  ձեռագրերի հիշատակարանների  լեզվի քննությունը:
դ/Օտար բնագրերի համեմատությամբ ճշգրտումներ են կատարվում XIV դ. թարգմանական գրականության մեջ, պարզվում են լատիներենի բառային ու քերականական առանձնահատկությունները:
ե/ Տարաժամանակյա հայեցակետով ուսումնասիրվում են լեզվական կառուցվածքի առանձին մակարդակները, ինչպես նաև քերականական կարգերի ու խոսքի մասերի զարգացման հարցերը:
 
Հայոց լեզվի պատմության ուսումնասիրության հիմնական ուղղություները
  • Լեզվի զարգացման տարբեր փուլերում հայերենի բառային կազմի և քերականական կառուցվածքի փոփոխությունների ու դրանց օրինաչափությունների հետազոտություն:
  • Հայերենի և այլ լեզուների բառապաշարային աղերսների քննություն:
  • Գրաբարի բառապաշարի, օտար և բնիկ շերտերի հարաբերակցության, փոխառյալ բառերի գործառական յուրահատկությունների հետազոտություն:
  • Բառաքննական դիտարկումներ և ստուգաբանություններ:
  • Գրբարի բառապաշարի չքննված իմաստային խմբերի ուսումնասիրություն:
  • Նույնանիշների ձեռագիր բառարանների բառապաշարի հետազոտություն:
  • Ճյուղային տերմինաբանության պատմական քննություն:
  • Լատինաբան գրաբարի հետազոտություն:
  • Արևմտահայ աշխարհաբարի պատմության հարցերի քննություն:
 
Թեմայի պատասխանատու՝ բ.գ.թ. Գ.Մխիթարյան
 
Լեզվի ինստիտի հայոց լեզվի պատմության բաժնում 2018թ.  ընթացքում հետազոտություններ են ծավալվելու հետևյալ ուղղություններով.
  • Բառաքննական դիտարկումներ:

  • Նույնանիշների ձեռագիր բառարանների բառապաշարի քննություն:
  • Գրաբարի և միջին հայերենի երաժշտական տերմինների և տերմինային անվանումների քննություն: «Երաժշտական տերմինների բառարանի կազմում»:
  • V-XVII դարերի ձեռագրերի հիշատակարանների լեզվի ուսումնասիրություն:
  • Գ. Տաթևացու «Գիրք քարոզության» Ամարան և Ձմերան հատորների բառապաշարի լեզվաոճական առանձնահատկությունների հետազոտություն:
  • Գրաբարի բառապաշարի ձևաիմաստային խմբերի քննություն:
  • XII դարի բժշկարանների բառապաշարի քննություն:
  • XIV դարի ունիթորական գրականության լեզվի ուսումնասիրություն:
  • Մխիթարյանների հայերենագիտական գործունեության և աշխարհաբարի հարցերի հետազոտություն:
 
Բաժնի աշխատակիցների՝ 2018 թվականին կատարելիք գիտական թեմաները:
Լ. Հովհաննիսյան.- «Բառաքննական դիտարկումներ. խաղող, գինի իմաստային խումբը գրաբարում»:
Ն. Հովհաննիսյան.- «XVIII դ. ավանդված ավանդված ձեռագիր բառարանների նորակազմ բառերի քննություն»:
Գ. Մխիթարյան.- «Միջին հայերենի երաժշտական տերմինների բառարանի լրացում (Կ-Հ տառերի համալրում)»:
Ս. Գրիգորյան.- «Հոմանիշ և հականիշ բառերի ոճական կիրառությունները Գ. Տաթևացու «Գիրք քարոզության» Ձմերան հատորում»:
Վ. Խաչատրյան.- «Անթիլիասի Մեծ Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսարանի հայերեն ձեռագրերի հիշատակարանների լեզվի քննություն»:
Օ. Խաչատրյան.- «Օձնեցու մատենագրության և Ա. Հակոբյանի հայտանբերած «Նորահայտ տոնացուցային երկ»-ի համեմատական քննություն»:
Հ. Թադևոսյան.- «XII դարի բժշկարանների բառապաշարի նորակազմ բառերի քննություն»
Տ. Սիրունյան.- «Թ. Աքվինացու «Համառօտ հաւաքումն յազագս հրեշտակաց» երկի քերականական առանձնահատկությունները»:
Թ. Ասոյան.- «Մխիթարյանները և աշխարհաբարի հարցերը XIX դարի երկրորդ կեսին»:

 

 

Հայտարարություններ

Ատենախոսություններ

Հայկ Վալերիի Հարությունյան «Հարֆի հայեցակարգը արաբական լեզվաբանության մեջ. տիպաբանական և համեմատական ուսումնասիրություն»

(թեկնածուական ատենախոսություն)  Ժ.02.02 «Ընդհանուր և համեմատական  ...

Ռողայեհ Քարիմզադեհ Նաղշինեհ «Շահնամե»-ի բառապաշարի քննություն»

 (թեկնածուական ատենախոսություն)  Ժ.02.02 «Ընդհանուր և համեմատական  լեզվաբանություն»

18.06.2018, ժ.13-ին

Գիտական...

 
Education - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.