1. Համեմատի՛ր, որոշիր Ի – Ա խառը վերջադրական և Ի – Ա խառը ներդրական հոլովումների տարբերությունը ըստ հոլովիչների գործառության.
Ի - Ա արտաքին հոլովում Ի - Ա ներքին հոլովում
ուղղ. քաղաք քաղաքք հարսն հարսունք
սեռ. քաղաքի քաղաքաց հարսին հարսանց
տր. քաղաքի քաղաքաց հարսին հարսանց
հայց. /զ/քաղաք /զ/քաղաքս /զ/հարսն /զ/հարսունս
բաց. ի քաղաքէ ի քաղաքաց ի հարսնէ ի հարսանց
գործ. քաղաքաւ քաղաքօք հարսամբ հարսամբք
2. Նկարագրի՛ր և մտապահի՛ր յուրաքանչյուր հոլովի կազմությունը Ի – Ա ներքին հոլովման բառերի դեպքում՝ դիտարկելով գառն բառի հոլովական հարացույցը.
ուղղ. գառն գառինք
սեռ. գառին գառանց
տր. գառին գառանց
հայց. /զ/գառն /զ/գառինս
բաց. ի գառնէ ի գառանց
գործ. գառամբ գառամբք
Ծանոթություն: Ի –Ա ներդրական հոլովման ենթարկվող բառերի մի մասը հոգնակի ուղղականում վերջավորվում է ինք խմբով, մյուս մասը՝ ունք խմբով:
3.Դիտարկելով հետևյալ բառախումբը՝ որոշի՛ր, թե ինչպիսի բառեր են ենթարկվում Ի - Ա ներդրական հոլովման, հիշի՛ր յուրաքանչյուրի հոգնակի ուղղականի ձևը.
ազն /ցեղ, սերունդ. ազինք/, անձն /անձինք/, առն /վայրի արու ոչխար. առինք/, բեռն /բեռինք/, գառն /գառինք/, դաշն /դաշինք/, եզն /եզինք/, եղն /եղնիկ. եղինք/, լեառն /լերինք/, խաշն /խաշինք/, նեռն /նեռինք/,
ազն /ազնվական. ազունք/, ափն /ափունք/, բուռն /բռունք/, կամն /կամունք/, կառափն /գլուխ, գանգ. կառափունք/, հարսն /հարսունք/, մասն /մասունք/, ողն /ողունք/, տոռն /լար, պարան. տոռունք/.
ուղղ. լեառն լերինք բուռն բռունք
սեռ. լերին լերանց բռին բռանց
տր. լերին լերանց բռին բռանց
հայց. /զ/լեառն /զ/լերինս /զ/բուռն /զ/բռունս
բաց. ի լեռնէ ի լերանց ի բռանէ ի բռանց
գործ. լերամբ լերամբք բռամբ բռամբք
Ծանոթություն: Ի և Ա հոլովիչներով են հոլովվում նաև ձեռն, ոտն և քար բառերը, սակայն որոշակի յուրահատկություններով. ձեռն բառը եզակի թվում ենթարկվում է ներքին թեքման, իսկ հոգնակի թվում՝ արտաքին թեքման. քար բառը եզակի թվում ենթարկվում է Ի պարզ հոլովման, իսկ հոգնակի թվում՝ ներդրական Ա հոլովման.
ուղղ. ձեռն ձեռք ոտն ոտք քար քարինք
սեռ. ձեռին ձեռաց ոտին ոտից /ոտաց/ քարի քարանց
տր. ձեռին ձեռաց ոտին ոտից /ոտաց/ քարի քարանց
հայց. /զ/ձեռն /զ/ձեռս /զ/ոտն /զ/ոտս /զ/քար /զ/քարինս
բաց. ի ձեռանէ ի ձեռաց յոտանէ յոտից ի քարէ ի քարանց
գործ. ձեռամբ ձեռօք ոտամբ ոտիւք քարիւ քարամբք
Վարժություն 63. Հոլովիր Ի – Ա ներդրական հոլովման ենթարկվող բառեր:
Վարժություն 64. Թարգմանի՛ր, որոշիր հոլովված բառերի հոլովը, թիվը, հոլովումը.
Փոշոտեցան և ծխոտեցան սրահակք և սրսկապանք նորեկ հարսանց: Ոչ կարէ քաղաք թաքչել, որ ի վերայ լերին կայցէ: Թագաւորն տեսանէր զթաթ ձեռինն որ գրէր: Պարսպեցին զամենայն գլուխս լերանց: Մատամբք իւրեանց վաստակեցին և կերակրեցան: Ես առաքեմ զձեզ իբրեւ զգառինս ի մէջ գայլոց: Դնէին ի վերայ ողինն Յոհանու: Ոգիք արդարոց ի ձեռին Աստուծոյ են: Իջանէր Մովսէս ի լեռնէն Սինայ: Ոչ թողու Տէր ի ձեռանէ զայնոսիկ, որք հաւատովք կարդան առ նա: Մի՛ զանձանց վրէժ խնդրէք: Հրային մասամբ ջեռուցանէ զամենայն գոյացեալս: Չար է նախանձն եւ անձամբ անձին առնէ վնաս: Յարձակէին ի վերայ գառանցն: Անձամբ անձանց ածէք զչարիսն ի վերայ: Եւ նա գնաց զկնի նորա իբրև զշուն տոռամբ: Ուր ոչ գոն եզինք, մսուրք սուրբ են, եւ ուր բազում արդիւնք են, յայտնի է եզին զօրութիւն: Ո՞ ոք արածիցէ խաշն եւ ի կաթանէ խաշինն ոչ ուտիցէ: Յանձա՞նց ինչ ունիցին զայնպիսի շարժմունս:
Վարժություն 65. Թարգմանի՛ր գրաբար.
Գառների և ոչխարների բուրդը լվանում էինք գետում: Ես փրկեցի քեզ Սավուղի ձեռքով: Կոփածո քարերով շինում էր տներ: Առնում էր Դավիթը քնարը և նվագում իր ձեռքով: Որդիներով և թոռներով գալիս հասնում է Հայաստան: Մենք ձեզ տեսանք, բայց դուք մեզ չտեսաք: Խմեցի իմ գինին իմ կաթով: Շրջում էին լեռներում և չէին կարողանում մտնել շեները: Երբ ամբոխին տեսավ, ելավ և ասաց՝ ի՞նչ եք ուզում: Չի՞ թողնի ոչխարը իեռներում: Նավը բեռներից ծանրացավ և խորտակվեց: Եզի լուծը ծանր է: Թշնամին քաղաք մտավ: Սկզբից, Տեր, երկրի հիմքերը հաստատեցիր: Ակնարկում է աչքով, նշանակում է ոտքով և ուսուցանում է մատներով: Այլ երբ կանես ընդունելություն, կանչիր աղքատներին և կաղերին և կույրերին, և երանելի կլինես:
