ԴԱՍ ԺԹ. Ե հոլովումը գրաբարում , Ի նախդիր

  1. Համեմատի՛ր, որոշիր Ա և Ե հոլովումների տարբերությունը ըստ բնույթի՝ նկատի ունենալով հոլովիչի դիրքը.

Ա  հոլովում                                                                     Ե  հոլովում             

ուղղ.  Սահակ                                                    դուստր                  դստերք   

սեռ.   Սահակայ                                                դստեր                   դստերց

տր.    Սահակայ                                                դստեր                   դստերց      

հայց. /զ/Սահակ                                                 /զ/դուստր              /զ/դստերս

բաց.   ի Սահակայ                                            ի դստերէ               ի դստերց   

գործ.  Սահակաւ                                               դստերբ                  դստերբք 

 

2. Նկարագրի՛ր  և  մտապահի՛ր  յուրաքանչյուր հոլովի կազմությունը Ե հոլովման բառերի դեպքում՝ դիտարկելով տարր բառի հոլովական հարացույցը.

ուղղ.  տարր                տարերք

սեռ.   տարեր              տարերց

տր.    տարեր              տարերց 

հայց. /զ/տարր             /զ/տարերս    

բաց.   ի տարերէ         ի տարերց

գործ.  տարերբ            տարերբք

 

3. Ուշադրություն դարձրու, որ Ե հոլովման բառերը հոգնակի թվի թեք հոլովներում մի շարք դեպքերում սովորական ձևերին զուգահեռ ունենում են  նաև Ա հոլովիչով ձևեր, ընդ որում՝ Ա հոլովիչը դրվում է եզակի թվի՝ Ե հոլովիչով ձևի վրա.

ուղղ.  կայսր                կայսերք     

սեռ.   կայսեր              կայսերց  /  կայսերաց            

տր.    կայսեր              կայսերց  /  կայսերաց      

հայց. /զ/կայսր             /զ/կայսերս

բաց.  ի կայսերէ          ի կայսերց  /  ի կայսերաց

գործ. կայսերբ             կայսերբք   /  կայսերօք       

 

4.Դիտարկելով  հետևյալ  բառախմբերը՝ որոշի՛ր, թե ինչպիսի բառեր են ենթարկվում Ե ներդրական հոլովման.

 

ա/ ազդր, անգղ, աստղ, արկղ, դուստր, եզր, լիտր, կայսր, կոճղ, ոսկր, ուստր, վագր, վաղր, տագր, տարր և այլն.

ուղղ.  աստղ                   աստեղք

սեռ.   աստեղ                 աստեղց  /  աստեղաց        

տր.    աստեղ                 աստեղց  /   աստեղաց     

հայց. /զ/աստղ                /զ/աստեղս

բաց.   յաստեղէ              յաստեղց  /  յաստեղաց

գործ.  աստեղբ               աստեղբք  /  աստեղօք

 

բ/ աղբիւր, ալիւր, եղջիւր, աղտիւր /կամ՝ եղտիւր/.

ուղղ.  աղբիւր               աղբերք

սեռ.   աղբեր                աղբերց   /    աղբերաց                

տր.    աղբեր                աղբերց   /    աղբերաց    

հայց. /զ/աղբիւր           /զաղբերս/      

բաց.   յաղբերէ            յաղբերց   /   յաղբերաց    

գործ.  աղբերբ             աղբերբք  /   աղբերօք

 

 Վարժություն  45. Հոլովիր հետևյալ բառերը. ալիւր, ազդր, եղջիւր,  անգղ, արկղ, եզր, լիտր, կոճղ, ոսկր, ուստր, վագր, վաղր, տագր, աղտիւր:

  5. Հիշի՛ր  ի նախդրի՝  քեզ արդեն ծանոթ կիրառությունները.

 

   ուղղություն                                ժամանակ             նպատակ 

երթամ ի քաղաք                          ի ծագել                      ի տեսանել

հասանէ ի Հայս                           ի զբօսնուլ                  ի թափել  

արկանէին ի ծով                         ի սերմանել                յիջանել

 

6. Համեմատի՛ր, որոշիր  ի  նախդրի դերը գրաբարյան բացառական հոլովի ձևավորման գործում.

 

Հայկից                ի Հայկայ

Ծոփքից               ի Ծոփաց 

 գագաթից            ի գագաթանէ

քաղաքներից              ի քաղաքաց

  արկղից                       յարկեղէ

 

6. Համեմատի՛ր, որոշի՛ր, թե  ի՞նչ իմաստներ  է արտահայտում  ի  նախդիրը եզակի տրական  և  հոգնակի հայցական հոլովների հետ.

 

ա/          ի +  եզ. տրական                                            ի + հոգն. հայցական 

  տան մեջ           ի տան                               տներում                 ի տունս

քաղաքում           ի քաղաքի                         քաղաքներում       ի քաղաքս

արկղում              յարկեղ                              արկղերում            յարկեղս

աղբյուրի մեջ      յաղբեր                               աղբյուրներում      յաղբերս

 

բ/          ի +  եզ. տրական                                            ի + հոգն. հայցական

լեռան վրա                ի լերին                       լեռների վրա                    ի լերինս           

թզենու վրա              ի թզենւոջ                   թզենիների վրա              ի թզենիս

ճանապարհի վրա   ի ճանապարհին       ճանապարհների վրա   ի ճանապարհս

 

7. Հիշի՛ր, որ ի նախդիրը տրական հոլովի հետ գործածվում է միայն եզակի թվում, որոշիր, թե ինչ իմաստ է արտահայտում ի նախդիրը տրականի հետ հետևյալ դեպքերում.

կենդանության ժամանակ         ի կենդանութեանն

այն ժամանակ                              յայնմ ժամանակի

մեռնելիս                               ի մահուան

 

8. Համեմատի՛ր, որոշիր, թե ինչ իմաստ է արտահայտում  ի նախդիրը հայցական հոլովի հետ հետևյալ դեպքերում.        

պարսկերեն լեզվով             ի պարսկերէն լեզու

երդվում է արեգակով          երդնու յարեգակն

նախարարների ձեռքով       ի ձեռն նախարարացն

 

Վարժություն  46.  Թարգմանիր աշխարհաբար.

Առէք ջուր ուրախութեամբ յաղբերացն: Եղեն նորա ուստերք եւ դստերք: Իմաստութիւն բանայ զբերանս համերց: Զդուստր քո մի՛  տացես ուստեր նորա: Երկու որդիք են յորովայնի անդ: Այլ յայնմ ժամանակի դեռ տակաւին ևս կայր կենդանի Արշակ արքայ Հայոց: Համեստութիւն ոչ գոյ ի նոսա: Առաքեա՛  դու դեսպանս յերկիրն Հայոց: Շինէ և գիւղ մի, և անուանէ յիւր անուն Հայկաշէն: Եւ ի սաստկանալ պատերազմին՝ փախստական լինի Շամիրամ յերեսաց Զրադաշտի ի Հայս: Քարինք և մեր շատ կան ի թափել զատամունս նորա: Ունէին զզէնս պատրաստ, ի ծագելոյ առաւօտուն մինչև յելանել աստեղն: Զիա՞րդ թուի քեզ. պա՞րտ է հարկս տալ կայսեր, եթէ ոչ: Համերքն խօսէին, կոյրք տեսանէին, բորոտք սրբէին: Միթէ քաղիցե՞ն ի փշոց խաղող կամ ի տատասկէ թուզ: Անմիտք ծիծաղին ի ժամու և ի տարաժամու: Երիտասարդքն պահեն զխրատսն ի միտս եւ ի սիրտս: Ունիմ զձեզ հանապազ ի սրտի: Նոքա ի միջօրէի իբրեւ ի գիշերի խարխափեն: Պարտ է փախչել ի մեղաց իբրեւ յերեսաց օձի: Ուրախութիւն է ի քաղաքիս. ժողովուրդն զբօսնու ի հրապարակս եւ ի փողոցս: Մի՛  առնուցուս կին Իսահակայ ի դստերաց Քանանացւոց: Իսկ մի ոմն ի զինուորացն մտեալ եհար վաղերբ զգլուխ Երուանդայ: Գրեցաք զամենայն բանս զայսոսիկ ի մատենի: Ո՞  ոք արածիցէ խաշն եւ ի կաթանէ խաշինն ոչ ուտիցէ: Մուշեղ սպարապետն Հայոց եհար զզօրսն Պարսից ի հարուածս անհնարինս: Այլազգիք ի սուր և ի հուր ապականեցին զամենայն երկիրն:

9. Գրավոր շարադրիր դասի ամբողջական բովանդակությունը՝ ներկայացված նյութից օրինակներ բերելով և պատասխանելով հետևյալ հարցերին.

  1. Ի՞նչ  բնույթ ունի գրաբարյան Ե հոլովումը:
  2. Ե հոլովման դեպքում ինչպե՞ս են ձևավորվում եզակի տրական, բացառական, գործիական և հոգնակի ուղղական հոլովները:
  3. Ե հոլովման դեպքում հոգնակի թվում ի՞նչ յուրահատկություն է դրսևորվում:
  4. Բառերի ի՞նչ  խմբեր են ենթարկվում Ե հոլովման:
  5. Ե հոլովման արձագանքներ կա՞ն  արդի հայերենում:
  6. Ի  նախդրի ո՞ր կիրառություններն էին քեզ արդեն ծանոթ:
  7. Ի՞նչ իմաստներ  է արտահայտում  ի  նախդիրը եզակի տրական  և  հոգնակի հայցական հոլովների հետ:
  8. Ի նախդիրը ուրիշ ի՞նչ իմաստներ է արտահայտում տրական և հայցական հոլովների հետ:

 

Հայտարարություններ

Ատենախոսություններ

Փառանձեմ Գառնիկի Մեյթիխանյան   «Աստվածաշնչի հատկանվանաբանություն»  

 (դոկտորական ատենախոսություն)  Ժ.02.01 «Հայոց լեզու»

25.09.2017, ժ.15-ին

Պաշտոնական..ընդդիմախոսներ...

Մարիանա Ռոբերտի Բադադյան   «Անձի հատկանիշ արտահայտղ դարձվածքները հայերենում, ռուսերենում և անգլերենում»  (զուգադրական քննություն)

 (թեկնածուական ատենախոսություն)  Ժ.02.02 «Ընդհանուր և...

 
Education - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.