ԴԱՍ ԺԴ. Բուն հրամայական ժամանակաձև

1.Համեմատիր,  որոշիր անցյալի հիմքում արմատական հիմք ունեցող բայերի /Ե խոնարհման ածանցավոր բայեր, Ու խոնարհման պարզ բայեր/ ներգործաձև բուն հրամայականի կազմության յուրահատկությունները գրաբարում.

 

աշխարհաբար                                                               գրաբար

/ելնել/                                                                               /ելանել, անց. հիմք՝ ել-/

ե՛լ        ելե՛ք                                                                      ե՛լ             ելէ՛ք

/տեսնել/                                                                            /տեսանել, անց. հիմք՝ տես-/

տե՛ս    տեսե՛ք                                                                  տե՛ս          տեսէ՛ք

/անցնել/                                                                            /անցանել, անց. հիմք՝ անց-/

անցի՛ր   անցե՛ք                                                                 ա՛նց           անցէ՛ք

/թողնել/                                                                             /թողուլ, անց. հիմք՝ թող-/

թո՛ղ     թողե՛ք                                                                   թո՛ղ           թողէ՛ք

/հեղել/                                                                                 /հեղուլ, անց. հիմք՝ հեղ-/

հեղի՛ր    հեղե՛ք                                                                  հե՛ղ           հեղէ՛ք   

                        

2.Համեմատիր,  որոշիր Ե խոնարհման պարզ բայերի ներգործաձև բուն հրամայականի կազմության յուրահատկությունները գրաբարում.

  աշխարհաբար                                                               գրաբար

/գրել/                                                                                 /գրել, անց. հիմք՝ գրեաց-/

գրի՛ր       գրեցե՛ք /գրե՛ք/                                                   գրեա՛              գրեցէ՛ք

/վազել/                                                                              /վազել, անց. հիմք՝ վազեաց-/ 

վազի՛ր     վազեցե՛ք /վազե՛ք/                                        վազեա՛           վազեցէ՛ք  

 

3.Համեմատիր,  որոշիր Ա խոնարհման պարզ բայերի ներգործաձև բուն հրամայականի կազմության յուրահատկությունները գրաբարում.

       աշխարհաբար                                                               գրաբար

      /գնալ/                                                                                 /գնալ, անց. հիմք՝ գնաց-/

      գնա՛      գնացե՛ք                                                               գնա՛             գնացէ՛ք

      /զգալ/                                                                                 /զգալ, անց. հիմք՝ զգաց-/

      զգա՛      զգացե՛ք                                                                զգա՛             զգացէ՛ք

 

Ծանոթություն:  ա/ Անցյալի հիմքի  ց  բաղադրիչը ներգործաձև բուն հրամայականի եզակի թվում պահպանվում է, եթե արմատական է  կամ  մտնում է արմատի տարբերակի մեջ, ինչպես՝ բանալ – բա՛ց, թանալ – թա՛ց, լնուլ – լի՛ց, խնուլ – խի՛ց, լալ – լա՛ց, կալ /= մնալ, կանգնել/ - կա՛ց, կեալ /=ապրել/ - կեա՛ց.  բ/ բառնալ բայի եզակի հրամայականն է՝ բա՛րձ, դառնալ  բայինը՝ դա՛րձ կամ դարձի՛ր:

 

4.Համեմատիր,  որոշիր անցյալի հիմքում արմատական հիմք ունեցող բայերի /Ե և Ի խոնարհումների  ան  ածանց ունեցող բայեր, Ու խոնարհման  ածանցավոր բայեր, Ու խոնարհման ներգործական սեռի պարզ բայեր/ կրավորաձև բուն հրամայականի կազմության յուրահատկությունները գրաբարում.

          աշխարհաբար                                                               գրաբար

          /տեսնվել/                                                                    /տեսանել, անց. հիմք՝ տես-/

         տեսնվի՛ր   տեսնվե՛ք                                                 տեսի՛ր        տեսա՛յք//տեսարո՛ւք

         /սկսել/                                                                           /սկսանել, անց. հիմք՝ սկիս-/

         սկսի՛ր       սկսե՛ք                                                         սկսի՛ր        սկսա՛յք//սկսարո՛ւք

         /զբոսնել/                                                                        /զբօսնուլ, անց. հիմք՝ զբօս-/

         զբոսնի՛ր    զբոսնե՛ք                                                     զբօսի՛ր     զբօսայք//զբօսարուք

         /հեղվել/                                                                          /հեղուլ, անց. հիմք՝ հեղ-/

        հեղվի՛ր       հեղվե՛ք                                                       հեղի՛ր       հեղա՛յք//հեղարո՛ւք 

 

5. Համեմատիր,  որոշիր Ե  և  Ի  խոնարհումների պարզ բայերի կրավորաձև բուն հրամայականի կազմության յուրահատկությունները գրաբարում.

 

աշխարհաբար                                                               գրաբար

/գրվել/                                                                              /գրել, անց. հիմք՝ գրեաց-/

գրվի՛ր     գրվե՛ք                                                              գրեա՛ց       գրեցա՛յք//գրեցարո՛ւք

/բազմել/                                                                           /բազմել, անց. հիմք՝ բազմեաց-/

բազմի՛ր   բազմե՛ք                                                  բազմեա՛ց    բազմեցա՛յք//բազմեցարո՛ւք

        

                  Ծանոթություն:  ա/ Ի խոնարհման նստել  բայի հրամայականի ձևերն են՝  նի՛ստ – նստա՛յք//նստարո՛ւք. բ/ Ի խոնարհման պարզ բայերը մի շարք դեպքերում կարող են ունենալ եզակի հրամայականի զուգահեռ ձևեր, ինչպես՝    համարեա՛ց  կամ  համարեա՛, ողորմեա՛ց  կամ  ողորմեա՛, խօսեա՛ց  կամ  խօսեա՛, նայեա՛ց  կամ  նայեա՛:

 

6. Համեմատիր,  որոշիր Ա  խոնարհման բայերի կրավորաձև բուն հրամայականի կազմության յուրահատկությունները գրաբարում.

աշխարհաբար                                                               գրաբար

/աղացվել/                                                                        /աղալ, անց. հիմք՝ աղաց-/

աղացվի՛ր     աղացվե՛ք                                              աղացի՛ր      աղացա՛յք//աղացարո՛ւք

/հեռանալ/                                                                        /հեռանալ, անց. հիմք՝ հեռաց-/

հեռացի՛ր      հեռացե՛ք                                               հեռացի՛ր    հեռացա՛յք//հեռացարո՛ւք

 

Ծանոթություն:  Մոռանալ, իմանալ, ընթանալ  բայերը բուն հրամայականի եզակի մոռացի՛ր, իմացի՛ր, ընթացի՛ր կանոնավոր ձևերին զուգահեռ ունենում են նաև իմա՛//իմա՛ց, մոռա՛,  ընթա՛//ընթա՛ց  ձևերը:

 

7. Համեմատիր,  որոշիր Ի թույլ բաղադրիչ ունեցող բայերի բուն հրամայականի  /միայն կրավորաձև/ կազմության յուրահատկությունները գրաբարում.

       

աշխարհաբար                                                               գրաբար

/փախչել/                                                                          /փախչել, անց. հիմք՝ փախի-/

փախի՛ր     փախե՛ք                                                        փախի՛ր     փախեա՛յք//փախերո՛ւք 

/երկնչել/                                                                           /երկնչել, անց. հիմք՝ երկի-/

երկնչի՛ր     երկնչե՛ք                                                       երկի՛ր         երկեա՛յք//երկերո՛ւք 

/զարթնել/                                                                          /զարթնուլ, անց. հիմք՝ զարթի-/

զարթնի՛ր    զարթնե՛ք                                                   զարթի՛ր     զարթեա՛յք//զարթերո՛ւք

 

Վարժություն  38. Հետևյալ բայերը խոնարհիր բուն հրամայական ժամանակաձևով.

  

ուսանել /ի/, գտանել, արգելուլ, ելանել,  զբօսնուլ, իջանել, բուսանել /ի/, հասանել, թողուլ, ջեռնուլ, տեսանել, կիզուլ, անսալ, գոհանալ, մերձենալ, իմանալ, խնդալ, մնալ,  բրել, գրաւել, կաքաւել, վազել, բազմել /ի/, ծիծաղել /ի/, թռչել, մածնուլ, կորնչել, երկնչել, խափնուլ, հանգչել, ցասնուլ, մարտնչել, հարթնուլ:

 

 

Վարժություն  39.  Թարգմանիր աշխարհաբար.

 

Գրեցէ՛ք եւ առաքեցէ՛ք առ իս: Խրատեցէ՛ք զորդիս ձեր. սաստեցէ՛ք եւ մխիթարեցէ՛ք: Պահեա՛ զբանս իմ եւ զպատուիրանս իմ: Խնդրեա՛ զիմաստութիւն եւ մի՛ մերժեր զգիտութիւն: Հարցէ՛ք զծերս եւ զիմաստունս, մի՛ հարցանէք զանմիտս:  Հա՛րց  զվարդապետն. մի՛  հարցաներ զմեզ:  Ապրեցո՛  զանձն քո եւ է՛ջ  ի խաչէդ: Օգնեա՛  մեզ եւ զորացո՛  զմեզ: Հայեա՛ց  ի մրջիւնս  եւ  ուսի՛ր  ի նոցանէ  զջանասիրութիւն: Զբարիս խորհեցարո՛ւք  եւ  խօսեցարո՛ւք  հանապազ: Մի՛  յաղթիր  ի չարէն, այլ յաղթեա՛  բարեաւն  չարին: Հաւատացէ՛ք  յԱստուած եւ յիս հաւատացէ՛ք:  Ե՛լ  եւ  գնա՛  աստի: Մոռա՛  զժողովուրդ քո եւ զտուն հօր քո: Իմա՛  զինչ ասէ հայր քո: Իմացարո՛ւք անզգամք, մինչեւ յե՞րբ  ոչ առնուք ի միտ:  Որդեակ, իմում իմաստութեան անսա՛:  Ցնծա՛  եւ  ուրախ լեր: Մատուցէ՛ք պատարագս արդարութեան եւ յուսացարո՛ւք ի Տէր: Յիսուս, որդի Դաւթի, ողորմեա՛ց մեզ: Բա՛րձ ի մէնջ եւ հա՛ն զդա ի խաչ: Բարձէ՛ք զչարն ի միջոյ ձերմէ: Մերձեցարո՛ւք առ աստուած, սրբեցէ՛ք զձեռս մեղաւորք: Ածէ՛ք, զենէ՛ք զեզն պարարակ: Ընթերցի՛ր  զպատգամս զայսոսիկ յականջս ժողովրդեանդ: Խի՛ց զականջս քո:  Ընտրեա՛ դու քեզ արս զօրաւորս: Է՛ջ ի տուն քո եւ լուա՛  զոտս քո: Ձգեա՛  զսուր քո եւ խոցեա՛  զիս դովաւ: Մո՛ւտ  ի շտեմարանս քո, փակեա՛  զդուրս քո, թաքի՛ր առ ժամանակ մի: Խորհեա՛ց  ընդ միտս քո թէ զինչ գործեսցես: Բա՛ց զսրունս քո, ա՛նց ընդ գետս:

 

 

 

  1. Գրավոր շարադրիր դասի ամբողջական բովանդակությունը՝ ներկայացված նյութից օրինակներ բերելով և պատասխանելով հետևյալ հարցերին.
  1. Ինչպե՞ս է ձևավորվում անցյալի արմատական հիմք ունեցող բայերի ներգործաձև բուն հրամայականը:
  2. Ինչպե՞ս է ձևավորվում Ե խոնարհման պարզ բայերի ներգործաձև բուն հրամայականը:
  3. Ինչպե՞ս է ձևավորվում Ա խոնարհման պարզ բայերի ներգործաձև բուն հրամայականը:
  4. Ինչպե՞ս է ձևավորվում անցյալի արմատական հիմք ունեցող բայերի կրավորաձև բուն հրամայականը:
  5. Ինչպե՞ս է ձևավորվում Ե  և  Ի  խոնարհումների պարզ բայերի կրավորաձև բուն հրամայականը:
  6. Ինչպե՞ս է ձևավորվում Ա  խոնարհման բայերի կրավորաձև բուն հրամայականը:
  7. Ինչպե՞ս է ձևավորվում Ի թույլ բաղադրիչ ունեցող բայերի բուն հրամայականը:
  8. Բուն հրամայականի ձևավորման ընդհանուր օրինաչափություններից ի՞նչ շեղումներ կան:

 

 

Հայտարարություններ

  •          Առկա իրավիճակից ելնելով՝  ս․թ․ հոկտեմբերի 15-16-ին նախատեսված՝  ակա­դեմի­կոս  Գևորգ Ջահու­կյա­նի ծննդյան 100-ամյակին նվիր­ված Հայերենա­գիտական միջազգային գիտա­ժո­ղովը  հետաձգվում է։  Գիտաժողովի անցկացման ժամկետի մասին լրացուցիչ կտեղեկացվի։

  •   Հարգելի՛ գործընկեր,
             Հրավիրում ենք մասնակցելու «Լեզու և խոսք » խորագրով առցանց գիտաժողովին։
    Գիտաժողովին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է ս.թ. սեպտեմբերի  20-ից  մինչև նոյեմբերի  30-ը գի­տա­կան զեկուցման տեքստ ուղարկել viktorkatvalyan@mail.ru ,  ...

Ատենախոսություններ

Թամարա Նելսիկի Պողոսյան «17-րդ դարի աշխարհաբար տպագիր գրքերի լեզվական  քննություն»

 (թեկնածուական ատենախոսություն)  Ժ.02.01 «Հայոց   լեզու»

30.03.2020, ժ.15-ին

Գիտական ...

Զարուհի Հրայրի Խաչատրյան «Ձիանունները պարսկերենում և հայերենում․ համեմատական քննություն»

 (թեկնածուական ատենախոսություն)  Ժ.02.02 «Ընդհանուր և համեմատական  լեզվաբանություն»

10.02....

 
Education - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.