ԴԱՍ ԻԲ. Ու հոլովումը գրաբարում

1. Համեմատի՛ր, որոշիր  Ա   և  Ու  հոլովումների տարբերությունը ըստ բնույթի՝ նկատի ունենալով հոլովիչի դիրքը.

 

Ա  հոլովում                                                 Ու  հոլովում             

ուղղ.  հիմն             հիմունք                                         հաւ         հաւք

սեռ.   հիման          հիմանց                                           հաւու      հաւուց

տր.    հիման          հիմանց                                           հաւու      հաւուց

հայց.  /զ/հիմն         /զ/հիմունս                                      /զ/հաւ      /զ/հաւս

բաց.   ի հիմանէ     ի հիմանց                                       ի հաւէ     ի հաւուց

գործ.  հիմամբ         հիմամբք                                        հաւու      հաւուք

 

2. Նկարագրի՛ր  և  մտապահի՛ր  յուրաքանչյուր հոլովի կազմությունը Ու հոլովման բառերի դեպքում՝ դիտարկելով ձագ բառի հոլովական հարացույցը.

ուղղ.  ձագ          ձագք  

սեռ.   ձագու       ձագուց    

տր.     ձագու       ձագուց   

հայց. /զ/ձագ       /զ/ձագս

բաց.   ի ձագէ      ի ձագուց

գործ.  ձագու        ձագուք

 

Ծանոթություն: Եզակի բացառականում  է  հոլովակերտից առաջ Ու հոլովիչը սղվում է, սակայն այգ, դաս, զարդ, սպաս, խրատ, նախանձ բառերում սովորաբար պահպանվում է՝ յայգուէ, ի դասուէ, ի զարդուէ, ի սպասուէ, ի խրատուէ, ի նախանձուէ:

 

3.Դիտարկելով  հետևյալ  բառախմբերը՝ որոշի՛ր, թե ինչպիսի բառեր են ենթարկվում      Ու վերջադրական հոլովման.

ա/ արդ /ձև/, արև, գանձ, դաս, զարդ, զէն, խրատ, ծակ, ծով, ճակատ, մոգ, նախանձ, պար, սակաւ, սպաս, վրէժ, քէն.

ուղղ.  զարդ            զարդք                        զէն          զէնք            

սեռ.   զարդու         զարդուց                     զինու      զինուց

տր.     զարդու        զարդուց                     զինու      զինուց

հայց. /զ/զարդ        /զ/զարդս                     զզէն        զզէնս       

բաց.   ի զարդուէ   ի զարդուց                   ի զինէ    ի զինուց 

գործ.  զարդու         զարդուք                     զինու      զինուք   

 

բ/ այգ, առաւօտ, դար, ժամ, շաբաթ, ուրբաթ

ուղղ.  այգ          այգք                    ժամ          ժամք  

սեռ.   այգու       այգուց                 ժամու       ժամուց

տր.    այգու       այգուց                 ժամու       ժամուց 

հայց. /զ/այգ       /զ/այգս                /զ/ժամ       /զ/ժամս

բաց.   յայգուէ    յայգուց                ի ժամէ      ի ժամուց

գործ.  այգու       այգուք                 ժամու       ժամուք

 

գ/ ագռաւ, աղուէս, առիւծ, արջ, գրաստ, ինձ, կաքաւ, հաւ, ձագ, որթ, ուլ, ուղտ, ցուլ, կով.

ուղղ.  աղուէս          աղուէսք                     ցուլ         ցուլք

սեռ.   աղուեսու       աղուեսուց                 ցլու         ցլուց      

տր.     աղուեսու       աղուեսուց                 ցլու         ցլուց

հայց. /զ/աղուէս       /զ/աղուէսս                  /զ/ցուլ     /զ/ցուլս

բաց.   յաղուեսէ        յաղուեսուց                ի ցլէ        ի ցլուց

գործ.  աղուեսու       աղուեսուք                 ցլու          ցլուք       

      

Ուշադրություն դարձրու հոլովման ժամանակ տեղի ունեցող հնչյունափոխություններին:

դ/ Աբրահամ, Խոսրով, Ղուկաս, Յոհան, Յովհաննէս, Յովսէփ, Յորդանան, Մարիամ, Սոկրատէս.

 

ուղղ.  Յովսէփ                   Մարիամ             Յովհաննէս

սեռ.    Յովսեփու               Մարեմու            Յովհաննու

տր.     Յովսեփու                Մարեմու            Յովհաննու

հայց.  /զ/Յովսէփ            /զ/Մարիամ         /զ/Յովհաննէս 

բաց.   ի Յովսեփէ              ի Մարեմէ            ի Յովհաննէ   

գործ.   Յովսեփու               Մարեմու             Յովհաննու

 

Ուշադրություն դարձրու հոլովման ժամանակ տեղի ունեցող հնչյունափոխություններին:

ե/ բարք, պարտք, վարք

ուղղ.  վարք

սեռ.   վարուց

տր.     վարուց

հայց.  /զ/վարս

բաց.   ի վարուց    

գործ.  վարուք  

 

զ/ ասր, թանձր, ծաղր, ծանր, կարծր, մանր, մեղր, փոքր, քաղցր

              

ուղղ.  փոքր                     փոքունք

սեռ.   փոքու                    փոքունց

տր.     փոքու                    փոքունց

հայց.  /զ/փոքր                  /զ/փոքունս

բաց.   ի  փոքուէ               ի փոքունց  

գործ.  փոքու                    փոքումբք

 

Ուշադրություն դարձրու հոլովման ժամանակ տեղի ունեցող հնչյունափոխություններին, ինչպես նաև՝ եզակի բացառական և հոգնակի հոլովների ձևավորման յուրահատկություններին:

 

  1. Ասր, թանձր և նման բառերի պես է հոլովվում նաև բարձր բառը, սակայն որոշ տարբերությամբ: Որոշիր տարբերությունը.

                                            

ուղղ.  ծանր            ծանունք                   բարձր            բարձունք

սեռ.   ծանու           ծանունց                   բարձու           բարձանց

տր.     ծանու          ծանունց                   բարձու           բարձանց    

հայց.  /զ/ծանր        /զ/ծանունս               /զ/բարձր        /զ/բարձունս

բաց.   ի  ծանուէ     ի ծանունց               ի բարձուէ       ի բարձանց   

գործ.  ծանու           ծանումբք                բարձու            բարձամբք

                                                   /բարձամբ/

 

Ծանոթություն: Զօր, պառաւ, երէց բառերը եզակի թվում ունենում են Ու հոլովիչ, հոգնակիում՝ Ա հոլովիչ:

ուղղ.  զօր                զօրք

սեռ.   զօրու             զօրաց  

տր.     զօրու            զօրաց

հայց.  /զ/զօր           /զ/զօրս

բաց.   ի  զօրուէ      ի զօրաց

գործ.  զօրու            զօրօք

 

Վարժություն  55. Հոլովիր հետևյալ բառերը.  խրատ, պարտք, ծակ, գրաստ, ինձ, Աբրահամ, պառաւ, Խոսրով, բարք, Ղուկաս, կաքաւ, հաւ,  կարծր, մանր, մեղր, ծով, ճակատ, մոգ, երէց:

 

Վարժություն  56. Թարգմանի՛ր, որոշիր հոլովված բառերի հոլովը, թիվը, հոլովումը.

        

Զի ոչ երբեք տեսաք, թէ կովք էշս ծնան, եւ էշք՝ եզինս, եւ ոչ գայլք՝ մաքիս, եւ ոչ մաքիք՝ աղուէսս, առեւծք՝ ձիս: Իբրև զայն լսէր Արշակն, զերդումն ուխտին յիշէր, որ ընդ Պարսից արքային ուխտեալ էր: Զի՞  գործես, զմահ աղուեսու սպանից զքեզ: Եւ ոչ ոք կարաց ձգել զձեռն իւր վասն որմոյն բարձրութեան: Եւ արդ դարձցուք անդրէն առ ճառս գործոցն Աստուծոյ, որ կանգնեցան կացին հրամանաւ զարմանագործ Արարչին. եւ տեսցուք՝ որչափ ազգ իցեն ծառոց, որ բխեցին լինել յաշխարհի: Իսկ զցամաքային եւ զերկրային անասնոցս ասացեալ է, թէ ծանեաւ եզն զստացիչ իւր եւ էշ զմսուր տեառն իւրոյ: Տիրեցին աշխարհիս Հայոց ազգն Սասանայ պարսկի, որ վարէր զիւր իշխանութիւնն օրինօք մոգուց:

 

Վարժություն  57. Թարգմանի՛ր գրաբար.

          Ով խավարի մեջ է քայլում, չի իմանում՝ ուր է գնում:  Աղվեսը կուտի ագռավի ձագերը: Հովսեփը գնվեց Իսմայելացիների վաճառականների կողմից: Ծովի ջրերը աղի են: Հիվանդներին կերակրում էինք մեղրով: Խոսրովի գանձերից տալիս էր իշխաններին և զորավարներին: Աստված երևաց Աբրահամին: Լսում ենք /անսալ/ իմաստունների և ավագների խրատը /տր. հոլ./: Անօրենի սիրտը չարիք է փնտրում: Ծովում նավեր ենք տեսնում: Մենք կարդում ենք Պողոսի նամակները: Միթե կքաղեն փշերից խաղող կամ տատասկից թուզ:  Մոգերը մտան կուռքի տաճարը իրենց կանանցով և որդիներով հանդերձ:

 

Վարժություն  58.  Թարգմանիր աշխարհաբար.

            Որոց ոգիքն թուլացեալ են յերկնաւոր առաքինութենէն՝ յոյժ ընդ ահիւ անկեալ է բնութիւն մարմնոյ. Յամենայն հողմոյ շարժի, եւ յամենայն բանէ խռովի, եւ յամենայն իրաց դողայ. Երազագէտ է այնպիսին ի կեանս իւրում, եւ յանգիւտ կորուստն յուղարկի ի մահուան իւրում: Որպէս եւ ասաց ոմն ի հնումն, մահ ոչ իմացեալ՝ մահ է, մահ իմացեալ՝ անմահութիւն է: Որ զմահ ոչ գիտէ՝ երկնչի ի մահուանէ, իսկ որ գիտէ զմահ, ոչ երկնչի ի նմանէ:

            Եւ այս ամենայն չարիք մտանեն ի միտս մարդոյ յանուսումնութենէ: Կոյր զրկի ի ճառագայթից արեգական, եւ տգիտութիւն զրկի ի կատարեալ կենաց: Լաւ է կոյր աչօք քան կոյր մտօք: Որպէս մեծ է հոգի քան զմարմին՝ այսպէս մեծ է տեսաւորութիւն մտաց քան զմարմնոց:

            Եթէ ոք կարի առաւելեալ իցէ աշխարհական մեծութեամբ, եւ մտօքն աղքատագոյն, այնպիսին ողորմելի է քան զբազումս. Որպէս եւ տեսանեմք իսկ՝ ոչ միայն ի չափաւոր մարդիկ, այլ եւ յոր մեծն է քան զամենայն: Թագաւոր եթէ ոչ ունի զիմաստութիւն աթոռակից իւր, ոչ կարէ ի վիճակին իւրում վայելուչ գոլ: Իսկ եթէ առ մարմնաւորս այսպէս, որչափ ևս առաւել առ հոգեւորն...

                                  

Առաջադրանք: Գրավոր շարադրիր դասի ամբողջական բովանդակությունը՝ ներկայացված նյութից օրինակներ բերելով և պատասխանելով հետևյալ հարցերին.

  1. Ի՞նչ  բնույթ ունի գրաբարյան  Ու  հոլովումը:
  2. Ու   հոլովման դեպքում ինչպե՞ս են ձևավորվում եզակի տրական, բացառական, գործիական և հոգնակի ուղղական հոլովները:
  3. Ու  հոլովման դեպքում հնչյունափոխական ի՞նչ երևույթներ են դրսևորվում:
  4. Բառերի ի՞նչ  խմբեր են ենթարկվում  Ու  հոլովման:

 

 

 

Հայտարարություններ

Ատենախոսություններ

Փառանձեմ Գառնիկի Մեյթիխանյան   «Աստվածաշնչի հատկանվանաբանություն»  

 (դոկտորական ատենախոսություն)  Ժ.02.01 «Հայոց լեզու»

25.09.2017, ժ.15-ին

Պաշտոնական..ընդդիմախոսներ...

Մարիանա Ռոբերտի Բադադյան   «Անձի հատկանիշ արտահայտղ դարձվածքները հայերենում, ռուսերենում և անգլերենում»  (զուգադրական քննություն)

 (թեկնածուական ատենախոսություն)  Ժ.02.02 «Ընդհանուր և...

 
Education - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.